Bảo vệ nhà liền kề khi thi công móng và tầng hầm

Khi đào móng, tầng hầm trong khu dân cư hiện hữu, cần đánh giá cả ảnh hưởng kỹ thuật tới nhà liền kề và cách tiếp nhận phản ánh trong quá trình thi công. Ghi nhận hiện trạng, chọn thiết bị phù hợp và theo dõi thay đổi giúp các bên có cơ sở để kiểm tra khi xuất hiện bất thường.

Lập hồ sơ hiện trạng — bước quan trọng nhất

Trước khi bất kỳ thiết bị nào vào công trình:

Chụp ảnh toàn bộ nhà liền kề. Tường, trần, sàn, đặc biệt các vết nứt sẵn có. Ảnh cần có thước tỉ lệ đặt cạnh vết nứt và thông tin ngày chụp.

Lập biên bản hiện trạng mô tả vị trí, chiều dài và bề rộng từng vết nứt đã có.

Xin xác nhận của chủ nhà lân cận vào biên bản.

Hồ sơ này giúp đối chiếu hiện trạng trước và trong thi công. Kết luận về nguyên nhân hư hỏng còn cần xem xét số liệu theo dõi, hồ sơ công trình và đánh giá chuyên môn.

Khi hàng xóm từ chối hợp tác

Đây là tình huống thường gặp và cần xử lý đúng cách:

• Trao đổi rõ mục đích, phạm vi khảo sát và cách lưu giữ thông tin
• Ghi nhận các phần chưa thể kiểm tra; chỉ chụp ảnh ở nơi được phép
• Chủ đầu tư phối hợp với đơn vị phụ trách và cơ quan liên quan khi cần hướng dẫn thủ tục

Việc chưa khảo sát được một phần hiện trạng cần được nêu rõ để các bên đánh giá rủi ro và thống nhất cách xử lý trước khi triển khai.

Hạ cừ bằng máy ép thủy lực tĩnh ngay sát vách nhà liền kề

Chọn phương pháp thi công theo nhà bên cạnh

Quyết định dùng búa rung hay máy ép tĩnh không nên dựa trên chi phí mà dựa trên hiện trạng công trình lân cận.

Búa rung gây chấn động lan truyền qua nền đất. Với nhà cũ, nhà xây không móng sâu, hoặc nhà đã có vết nứt sẵn, chấn động này có thể làm vết nứt mở rộng.

Máy ép thủy lực tĩnh hạ cừ bằng lực ép và có thể hạn chế rung so với phương pháp dùng rung. Phương án thi công ép cừ C vẫn phải kiểm soát chuyển vị đất, nước ngầm và trình tự đào; chọn máy ép tĩnh không bảo đảm loại bỏ mọi nguy cơ lún, nứt.

Khi so sánh phương án, cần xét yêu cầu kỹ thuật, khả năng tiếp cận và chi phí của toàn bộ công việc thay vì chỉ nhìn tiền ca máy.

Kiểm soát dòng thấm

Một cơ chế gây lún ít được chú ý hơn nhưng nguy hiểm không kém: xói ngầm.

Khi đào xuống dưới mực nước ngầm, nước chảy từ ngoài vào hố đào và cuốn theo các hạt đất mịn. Theo thời gian, quá trình này tạo khoảng rỗng trong nền — có thể ngay dưới móng nhà hàng xóm.

Lún nền có thể xảy ra ngay cả khi rung động nhỏ. Cần tính toán giải pháp kiểm soát nước phù hợp với địa chất, loại tường chắn và công trình lân cận. Cừ thép hình C/U thông thường không được coi là lớp chống thấm kín; không nên chỉ tăng số lượng máy bơm mà chưa đánh giá ảnh hưởng ra bên ngoài.

Quan trắc trong suốt quá trình

Theo dõi và ghi chép theo tần suất được quy định cho công trình:

• Chuyển vị ngang đỉnh tường cừ
• Lún nền tại vị trí móng nhà liền kề
• Mực nước ngầm trong và ngoài hố
• Vết nứt công trình lân cận, so với biên bản ban đầu

Ngưỡng cảnh báo và cách phản ứng phải được xác định trước. Khi số liệu hoặc hiện trạng có dấu hiệu bất thường, kiểm tra và thực hiện quy trình dừng, đánh giá hoặc điều chỉnh được quy định trong hồ sơ.

Giữ liên lạc với hàng xóm

Phần mềm của công việc này quan trọng không kém phần kỹ thuật:

• Thông báo trước về thời gian thi công và các giai đoạn gây ồn
• Tuân thủ giờ thi công theo quy định địa phương
• Có đầu mối liên hệ để hàng xóm phản ánh ngay khi thấy bất thường
• Xử lý phản ánh nhanh, kể cả khi chưa chắc nguyên nhân do mình

Phần lớn khiếu nại leo thang không phải vì thiệt hại lớn, mà vì người dân cảm thấy bị phớt lờ. Một cuộc trao đổi kịp thời thường ngăn được một vụ tranh chấp kéo dài.

Xem thêm phương án tường vây hố móng tầng hầm hoặc tổng quan dịch vụ ép cừ chống sạt lở.