Khi nào cần xem xét ép cừ chống sạt lở?

Câu hỏi “hố đào sâu bao nhiêu thì phải ép cừ” cần được trả lời cùng với địa chất, nước ngầm, mặt bằng và hiện trạng xung quanh. Không có một chiều sâu hay một quy cách cừ dùng chung cho mọi hố móng.

Dưới đây là các điều kiện nên cung cấp cho đơn vị phụ trách khi xem xét phương án chắn giữ. Chúng không tự quyết định rằng phải dùng cừ C, cừ ván thép hay loại tường chắn khác.

1. Không đủ mặt bằng để đào mái taluy

Nếu hố đào có thể mở mái dốc ra xung quanh, phương án đào mái taluy cần được đánh giá về độ dốc, tải trọng quanh mép và ổn định theo điều kiện nền đất. Không mặc định có khoảng đất trống là có thể đào không chống.

Vấn đề là mái taluy cần diện tích. Hố càng sâu, chân mái càng ăn ra xa. Ở khu dân cư hiện hữu tại TP.HCM, nơi công trình xây sát ranh, gần như không có chỗ cho mái dốc.

Khi không có đủ phạm vi mặt bằng được phép sử dụng, cần xem xét biện pháp chắn giữ hoặc tổ chức thi công khác phù hợp.

2. Công trình nằm sát ranh nhà liền kề

Khi đào sát ranh, đất dưới móng nhà bên cạnh mất đi phần chống đỡ ngang. Móng đó sẽ có xu hướng dịch chuyển về phía hố đào.

Điều nguy hiểm là chuyển vị này diễn ra từ từ. Nhà hàng xóm không sập ngay — nó nứt dần, nghiêng dần, và khi biểu hiện rõ thì thiệt hại đã hình thành. Chi phí khắc phục và thương lượng thường vượt xa phần tiết kiệm được từ việc bỏ qua tường chắn.

Tường cừ chắn hai bên lô đất nhà phố, nhà hàng xóm sát ranh hai phía

3. Nền đất yếu, bão hòa nước

Địa chất và mực nước ngầm thay đổi theo khu đất. Khi gặp nền yếu hoặc nước ngầm, cần đánh giá:

• Đất yếu có sức chống cắt thấp, dễ trượt
• Áp lực nước và ảnh hưởng của việc bơm nước trong hố
• Nguy cơ dòng thấm mang theo hạt đất mịn, gây mất đất hoặc lún nền

Trên nền như vậy, ngay cả hố đào không quá sâu cũng cần đánh giá biện pháp giữ ổn định và kiểm soát nước.

4. Công trình có tầng hầm

Hố móng tầng hầm cần được xem xét theo chiều sâu và thời gian duy trì hố đào ổn định.

Khác với hố móng thông thường đào xong là đổ bê tông ngay, hố móng tầng hầm phải giữ ổn định trong suốt thời gian thi công kết cấu bên dưới — có thể hàng tháng. Thời gian càng dài, rủi ro tích lũy càng lớn, đặc biệt nếu đi qua mùa mưa.

Phương án chắn giữ hố móng tầng hầm, hệ chống và quan trắc phải được xác định theo hồ sơ của công trình.

5. Thi công ven kênh rạch, kè bờ

Công trình ven nước cần đánh giá áp lực nước, biến động mực nước và địa chất khu vực. Loại kết cấu chắn giữ, chiều sâu cắm và phương án kiểm soát dòng thấm phải được tính toán thay vì chọn theo công trình gần đó.

Cái giá của việc bỏ qua

Khi thành hố đào mất ổn định, thiệt hại không dừng ở công trình của bạn:

• Công nhân dưới hố — rủi ro trực tiếp tới tính mạng
• Nhà liền kề — lún, nứt, trong trường hợp xấu là sập
• Hạ tầng ngầm — đường ống cấp thoát nước, cáp điện, cáp viễn thông
• Tiến độ — công trình dừng để xử lý sự cố và làm việc với cơ quan chức năng
• Xử lý hậu quả — cần đánh giá nguyên nhân, phạm vi thiệt hại và trách nhiệm của các bên

Khoản tiết kiệm được từ việc bỏ qua tường chắn hiếm khi đủ bù cho bất kỳ hạng mục nào trong danh sách trên.

Cách quyết định đúng

Đừng quyết định dựa trên kinh nghiệm công trình trước, vì địa chất thay đổi theo từng khu đất — đôi khi theo từng con hẻm.

Quyết định đúng cần:

1. Hồ sơ khảo sát địa chất của chính khu đất đó
2. Khảo sát hiện trạng công trình lân cận và điều kiện mặt bằng
3. Tính toán của đơn vị thiết kế về chiều sâu cắm cừ và hệ văng chống

Nếu bạn chưa chắc công trình của mình thuộc nhóm nào, chúng tôi khảo sát hiện trường miễn phí và nói rõ đánh giá — kể cả khi kết luận là bạn không cần ép cừ.

Xem thêm tổng quan dịch vụ ép cừ chống sạt lở và phạm vi áp dụng cừ thép C/U.